ΜΑΘΗΜΑ ΠΡΩΤΟΝ

Ἡ πρόταση , οἱ πτώσεις τῶν ὀνομάτων , τά δίπτωτα ρήματα

ΚΥΡΙΑΚΗ ΠΡΟΣΕΥΧΗ


Εἴη ἡ δόξα τῷ Πατρί καί τῷ Υἱῷ καί τῷ Ἁγίῳ Πνεύματι

Πάτερ ἡμῶν ὁ ἐν τοῖς οὐρανοῖς ἁγιασθήτω τὸ ὄνομά σου· ἐλθέτω ἡ βασιλεία σου· γενηθήτω τὸ θέλημά σου, ὡς ἐν οὐρανῷ, καὶ ἐπὶ τῆς γῆς· τὸν ἄρτον ἡμῶν τὸν ἐπιούσιον δὸς ἡμῖν σήμερον· Και ἄφες ἡμῖν τὰ ὀφειλήματα ἡμῶν, ὡς Και ἡμεῖς ἀφίεμεν τοῖς ὀφειλέταις ἡμῶν Και μὴ εἰσενέγκῃς ἡμᾶς εἰς πειρασμόν, ἀλλά ρῦσαι ἡμᾶς ἀπὸ τοῦ πονηροῦ. ὅτι σοῦ ἐστιν ἡ βασιλεία καὶ ἡ δύναμις καὶ ἡ δόξα εἰς τοὺς αἰῶνας αἰώνων.Ἀμήν.

Εἴη δόξα τῷ Πατρί και τῷ ΥἱῷYἱῷ καί τῷ Ἁγίῳ Πνεύματι.Τῷ Πατρί καί τῷ Υἱῷ καί τῷ Ἁγίῳ Πνεύματι. Πάτερ ἡμῶν ὁ ἐν τοῖς οὐρανοῖς ἁγιασθήτω τὸ ὄνομά σου· ἐλθέτωβασιλεία σου· γενηθήτω τὸ θέλημά σου, ὡς ἐν οὐρανῷ, καὶ ἐπὶ τῆς γῆς· τὸν ἄρτον ἡμῶν τὸν ἐπιούσιον δός ἡμῖν σήμερον· καὶ ἄφεςἡμῖν τὰ ὀφειλήματα ἡμῶν, ὡς καὶ ἡμεῖς ἀφίεμεν τοῖς ὀφειλέταις ἡμῶν· καὶ μὴ εἰσενέγκῃς ἡμᾶς εἰς πειρασμόν, ἀλλὰ ρῦσαι ἡμᾶς ἀπὸ τοῦ πονηροῦ. ὅτι σοῦ ἐστιν ἡ βασιλεία καὶ ἡ δύναμις καὶ ἡ δόξα εἰς τοὺς αἰῶνας

Ἡ πρόταση , οἱ πτώσεις τῶν ὀνομάτων , τά δίπτωτα ρήματα

Ἡ πρόταση. Ἡ πιό μικρή μονάδα τοῦ λόγου μέ αὐτοτελές νόημα ὀνομάζεται πρόταση . Ἡ πρόταση ἀποτελεῖται ἀπό τό ρῆμα , τό ὑποκείμενο , τό ἀντικείμενο ἤ τό κατηγορούμενο . Τό ρῆμα δηλώνει μία ἐνέργεια . π.χ. Πάτερ ἡμῶν, τόν ἄρτον ἡμῶν δός ἡμῖν σήμερον . Γιά τό ὑποκείμενο καί τό ἀντικείμενο γίνεται λόγος κατωτέρω στίς πτώσεις τῶν ὀνομάτων . Τό κατηγορούμενο ἀποδίδει στό ὑποκείμενο μία ἰδιότητα . π.χ. ἐγώ εἰμί μαθητής

Οἱ πτώσεις τῶν ὀνομάτων εἶναι πέντε .Ἡ Ὀνομαστική , ἡ κλητική , ἡ γενική , ἡ δοτική , ἡ αἰτιατική .

Ἡ ὀνομαστική πτώση ἀπαντᾶ στό ἐρώτημα ποιός, δηλαδή δηλώνει τόν φορέα τῆς ρηματικῆς ἐννοίας καί εἶναι ἡ πτώση τοῦ ὑποκειμένου τῆς προτάσεως . Ἡ κλητική εἶναι ἡ πτώση τῆς προσφωνήσεως , ἡ ὁποία συγγενεύει μέ τήν ὀνομαστική καί ἐνίοτε λαμβάνεται ἡ μιά ἀντί τῆς ἄλλης . π.χ. Πάτερ ἡμῶν , τόν ἄρτον ἡμῶν δός ἡμῖν σήμερον . Ἀντιστρόφως οἱ ἀρχαῖοι ἐνίοτε προσφωνοῦσαν μέ τήν ὀνομαστική πτώση . Σήμερα αὐτό ἔχει διασωθεῖ σέ ἀργκό διάλεκτο . Ἔ ! Ψίτ ! Κύριος !

Ἡ αἰτιατική πτώση ἀπαντᾶ στο ἐρώτημαποιόν,τί καί δηλώνει τό πρόσωπο ἤ τό πρᾶγμα, στό ὁποῖο μεταβαίνει καί τό ὁποῖο ὑφίσταται τήν ἐνέργεια τοῦ ρήματος , δηλαδή εἶναι ἡ πτώση τοῦ κατά αἰτιατικήν ἀντικειμένου τοῦ ρήματος π.χ. Πάτερ ἡμῶν , τόν ἄρτον ἡμῶν δός ἡμῖν σήμερον .

Ἡ δοτική πτώση ἀπαντᾶ στό ἐρώτημα σέ ποιόν , γιά ποιόν ,μέ τί και δηλώνει τό πρόσωπο ἤ τό πρᾶγμα στό ὁποῖο κατευθύνεται , στό ὁποίο ἀποβλέπει , τό ὁποίο ἐνδιαφέρει ἡ ἐνέργεια τοῦ ρήματος , δηλ. εἶναι ἡ πτώση τοῦ κατά δοτικήν ἀντικειμένου τοῦ ρήματος. π.χ. Πάτερ ἡμῶν , τόν ἄρτον ἡμῶν δός ἡμῖν σήμερον . Ἐν περιλήψει τό σχῆμα τῶν διπτώτων ρημάτων εἶναι τό ἑξῆς:Ἐγώ δίδωμι τί τινί. Ἐπίσης ἡ δοτική πτώση δηλώνει τόπο και χρόνο ( δοτική τοπική ) . π.χ. Πάτερ ἡμῶν , ὁ ἐν τοῖς οὐρανοῖς . Τῷ καιρῷ ἐκείνῳ ἦλθεν ὁ Ἰησοῦς .Εἴη ἡ δόξα τῷ Πατρί καί τῷ Υἱῷ καί τῷ Ἁγίῳ Πνεύματι = δοτική ἠθική

Ἡ Γενική πτώση δηλώνει σχέση κτήσεως καί ἐξαρτήσεως ( γενική κτητική ) , ἐπίσης δηλώνει ἰδιότητα , αἰτία , ἕνα διῃρημένο ὅλο καί πολλά ἄλλα . π.χ. Πάτερ ,ἡμῶν , τον ἄρτον ἡμῶν τόν ἐπιούσιον δός ἡμῖν σήμερον . Παῖς τριῶν ἐτῶν . Ἔνοχος κλοπῆς. Ἡ πίκρα τοῦ χωρισμοῦ . Σταγόνες ὕδατος .

AΣΚΗΣΗ. Ὁ Συμπλεκτικός σύνδεσμος «καί» συνδέει ὁμοειδῆ πράγματα καί ὁμοειδείς προτάσεις . Δηλαδή δέν μποροῦμε νά ποῦμε φιλοσοφία καί πατάτες . Ἡ λέξη «φιλοσοφία» εἶναι μία θεωρητική ἔννοια , ἐνῶ ἡ λέξη «πατάτες» εἶναι εἶναι ἕνα ἀντικείμενο . Μποροῦμε ὅμως νά ποῦμε φιλοσοφία καί ἱστορία . Στό κείμενό μας ὁ σύνδεσμος «καί» συνδέει ὁμοειδείς προτάσεις . Ὅπως ἀναλύσαμε τήν πρώτη πρόταση , τοιουτοτρόπως νά κάνουμε ἀναγνώριση καί στίς ὑπόλοιπες προτάσεις τῶν μερῶν πού τίς ἀποτελούν .

ΙΕΝΑΙ

Εἴη δόξα τῷ Πατρί και τῷ ΥἱῷYἱῷ καί τῷ Ἁγίῳ Πνεύματι.Τῷ Πατρί καί τῷ Υἱῷ καί τῷ Ἁγίῳ Πνεύματι. Πάτερ ἡμῶν ὁ ἐν τοῖς οὐρανοῖς ἁγιασθήτω τὸ ὄνομά σου· ἐλθέτωβασιλεία σου· γενηθήτω τὸ θέλημά σου, ὡς ἐν οὐρανῷ, καὶ ἐπὶ τῆς γῆς· τὸν ἄρτον ἡμῶν τὸν ἐπιούσιον δός ἡμῖν σήμερον· καὶ ἄφεςἡμῖν τὰ ὀφειλήματα ἡμῶν, ὡς καὶ ἡμεῖς ἀφίεμεν τοῖς ὀφειλέταις ἡμῶν· καὶ μὴ εἰσενέγκῃς ἡμᾶς εἰς πειρασμόν, ἀλλὰ ρῦσαι ἡμᾶς ἀπὸ τοῦ πονηροῦ. ὅτι σοῦ ἐστιν ἡ βασιλεία καὶ ἡ δύναμις καὶ ἡ δόξα εἰς τοὺς αἰῶνας

ΙΕΝΑΙ

Ἡ πρόταση , οἱ πτώσεις τῶν ὀνομάτων , τά δίπτωτα ρήματα

Ἡ πρόταση. Ἡ πιό μικρή μονάδα τοῦ λόγου μέ αὐτοτελές νόημα ὀνομάζεται πρόταση . Ἡ πρόταση ἀποτελεῖται ἀπό τό ρῆμα , τό ὑποκείμενο , τό ἀντικείμενο ἤ τό κατηγορούμενο . Τό ρῆμα δηλώνει μία ἐνέργεια . π.χ. Πάτερ ἡμῶν, τόν ἄρτον ἡμῶν δός ἡμῖν σήμερον . Γιά τό ὑποκείμενο καί τό ἀντικείμενο γίνεται λόγος κατωτέρω στίς πτώσεις τῶν ὀνομάτων . Τό κατηγορούμενο ἀποδίδει στό ὑποκείμενο μία ἰδιότητα . π.χ. ἐγώ εἰμί μαθητής .

Οἱ πτώσεις τῶν ὀνομάτων , δίπτωτα ρήματα. Οἱ πτώσεις τῶν ὀνομάτων εἶναι πέντε .Ἡ Ὀνομαστική , ἡ κλητική , ἡ γενική , ἡ δοτική , ἡ αἰτιατική .

Ἡ ὀνομαστική πτώση ἀπαντᾶ στό ἐρώτημα ποιός, δηλαδή δηλώνει τόν φορέα τῆς ρηματικῆς ἐννοίας καί εἶναι ἡ πτώση τοῦ ὑποκειμένου τῆς προτάσεως . Ἡ κλητική εἶναι ἡ πτώση τῆς προσφωνήσεως , ἡ ὁποία συγγενεύει μέ τήν ὀνομαστική καί ἐνίοτε λαμβάνεται ἡ μιά ἀντί τῆς ἄλλης . π.χ. Πάτερ ἡμῶν , τόν ἄρτον ἡμῶν δός ἡμῖν σήμερον . Ἀντιστρόφως οἱ ἀρχαῖοι ἐνίοτε προσφωνοῦσαν μέ τήν ὀνομαστική πτώση . Σήμερα αὐτό ἔχει διασωθεῖ σέ ἀργκό διάλεκτο . Ἔ ! Ψίτ ! Κύριος !

Ἡ αἰτιατική πτώση ἀπαντᾶ στο ἐρώτημαποιόν,τί καί δηλώνει τό πρόσωπο ἤ τό πρᾶγμα, στό ὁποῖο μεταβαίνει καί τό ὁποῖο ὑφίσταται τήν ἐνέργεια τοῦ ρήματος , δηλαδή εἶναι ἡ πτώση τοῦ κατά αἰτιατικήν ἀντικειμένου τοῦ ρήματος π.χ. Πάτερ ἡμῶν , τόν ἄρτον ἡμῶν δός ἡμῖν σήμερον .

Ἡ δοτική πτώση ἀπαντᾶ στό ἐρώτημα σέ ποιόν , γιά ποιόν ,μέ τί και δηλώνει τό πρόσωπο ἤ τό πρᾶγμα στό ὁποῖο κατευθύνεται , στό ὁποίο ἀποβλέπει , τό ὁποίο ἐνδιαφέρει ἡ ἐνέργεια τοῦ ρήματος , δηλ. εἶναι ἡ πτώση τοῦ κατά δοτικήν ἀντικειμένου τοῦ ρήματος. π.χ. Πάτερ ἡμῶν , τόν ἄρτον ἡμῶν δός ἡμῖν σήμερον . Ἐν περιλήψει τό σχῆμα τῶν διπτώτων ρημάτων εἶναι τό ἑξῆς:Ἐγώ δίδωμι τί τινί. Ἐπίσης ἡ δοτική πτώση δηλώνει τόπο και χρόνο ( δοτική τοπική ) . π.χ. Πάτερ ἡμῶν , ὁ ἐν τοῖς οὐρανοῖς . Τῷ καιρῷ ἐκείνῳ ἦλθεν ὁ Ἰησοῦς .Εἴη ἡ δόξα τῷ Πατρί καί τῷ Υἱῷ καί τῷ Ἁγίῳ Πνεύματι = δοτική ἠθική

Ἡ Γενική πτώσηδηλώνει σχέση κτήσεως καί ἐξαρτήσεως ( γενική κτητική ) , ἐπίσης δηλώνει ἰδιότητα , αἰτία , ἕνα διῃρημένο ὅλο καί πολλά ἄλλα . π.χ. Πάτερ ,ἡμῶν , τον ἄρτον ἡμῶν τόν ἐπιούσιον δός ἡμῖν σήμερον . Παῖς τριῶν ἐτῶν . Ἔνοχος κλοπῆς. Ἡ πίκρα τοῦ χωρισμοῦ . Σταγόνες ὕδατος .

AΣΚΗΣΗ. Ὁ Συμπλεκτικός σύνδεσμος «καί» συνδέει ὁμοειδῆ πράγματα καί ὁμοειδείς προτάσεις . Δηλαδή δέν μποροῦμε νά ποῦμε φιλοσοφία καί πατάτες . Ἡ λέξη «φιλοσοφία» εἶναι μία θεωρητική ἔννοια , ἐνῶ ἡ λέξη «πατάτες» εἶναι εἶναι ἕνα ἀντικείμενο . Μποροῦμε ὅμως νά ποῦμε φιλοσοφία καί ἱστορία . Στό κείμενό μας ὁ σύνδεσμος «καί» συνδέει ὁμοειδείς προτάσεις . Ὅπως ἀναλύσαμε τήν πρώτη πρόταση , τοιουτοτρόπως νά κάνουμε ἀναγνώριση καί στίς ὑπόλοιπες προτάσεις τῶν μερῶν πού τίς ἀποτελούν . :