Ἐκκοσμικευμένη ζωγραφική

Φιλοκαλοῦμε γάρ ἐν εὐτελείᾳ

Στήν εἰκόνα που δείχνουμε, βλέπουμε ὄτι μέ τό ἴδιο σχέδιο τῆς ἁγιογραφίας δημιουργήσαμε μία κοσμική ζωγραφιά .Καί τήν ἁγιογραφία καί τήν κοσμική ζωγραφική διέπουν οἱ ἴδιοι νόμοι. Μάλιστα ἐάν θέλαμε νά ἐντάξουμε τήν βυζαντική ἁγιογραφία σέ κάποιο καλλιτεχνικό ρεῦμα , θά λέγαμε ὅτι ἀνἠκει στήν κατηγορία τοῦ ἐξπρεσσιονισμοῦ , σέ ἕνα ἀπό τά πλέον μοντέρνα ρεύματα καί συγγενεύει περισσότερο ἀπό ὁποιονδήποτε ἄλλον μέ τοὐς ἐκπροσώπους αὐτοῦ τοῦ ρεύματος ὅπως ὁ Μοντιλιάνι καί ὁ Ματίς. Συνεπῶς δέν θά πρέπει νά ἔχουμε μία προκατάληψη , ὅτι ἡ βυζαντινή ἁγιογραφία καί γενικά οἱ ἐκκλησιαστικές τέχνες εἶναι ξεπερασμένες τέχνες μόνο γιά τους θεούσους , τους παπάδες καί τοὐς καλογέρους. Ἡ δογματική στερεοτυπία τῆς βυζαντινῆς ἁγιογραφίας δέν σκοτώνει τἠν ἐλευθερία , ἀντίθετα ἡ στέρεη γνώση πού ἀποκτά κανείς ἀπό αὐτήν μπορεῖ νά χρησιμεύσει στόν καλλιτέχνη ὡς βάση γιά ὁποιοδήποτε πέταγμα θά ἤθελε νά κάνει στήν δημιουργία του. Κανείς δέν δεσμεύεται νά ἀκολουθήσει ἐτοῦτο ἤ τό ἄλλο εἶδος τῆς τέχνης μάλιστα τό ἐνθαρρύνουμε. Πολλοί σύγχρονοι ζωγράφοι ἀνεγνωρισμένης ἀξίας μᾶς παραπέμπουν στήν βυζαντινή ἁγιογραφία ἀπό τήν ὁποία διδάχθηκαν τρόπους ἔκφρασης καί ἐμπνεύστηκαν ἀπό αὐτήν. Ἡ βυζαντινή ἁγιογραφία εἶναι ἕνα ἄριστο παιδαγωγικό μάθημα καί ἡ νομιζόμενη στερεοτυπία της , ἡ αὐστηρότητα , ἡ λιτότητα, ἡ ἀφαίρεση μετρά ὡς πλεονέκτημα για τήν διδασκαλία καί την μάθηση , γιατί ὅπως ἐξηγήσαμε καί σέ ἄλλο σημεῖο μᾶς δίνει νά πιαστοῦμε ἀπό τόν μίτο τῆς Ἀριάδνης μέσα στήν ποικιλία καί τήν ἀπεραντωσύνη τῶν τρόπων ἔκφρασης .

Μιλήσαμε για « στερεοτυπία » . Αὐτή ἡ στερεοτυπία δέν ἔχει σχέση μέ κάποιον κομφορμισμό .Τά πρότυπα ἔχουν πολλή μεγάλη δύναμη ,τόλμη, ἔκφραση .Μᾶς παρουσιάζουν μορφές πέρα ἀπό τήν ἐξιδανίκευση ἑνός φυσιολατρικοῦ ρεαλισμοῦ ,πού δέν στεροῦνται μιᾶς ἀπόκοσμης ὀμορφιᾶς , μορφές ἔξαλλες , ἀλλόκοτες , ἀλλοπαρμένες μέ τήν τρέλλα τῆς ἀναζήτησης « ὧν οὔκ ἦν ἄξιος ὁ κόσμος », ὅπως βγαίνουν μέσα ἀπό τά Εὐαγγελικά κείμενα καί τά συναξάρια τῶν ἁγίων .Ἄλλωστε ὁ σκοπός τους εἶναι νά ἀποτελέσουν τό Εὐαγγέλιο τῶν ἀγραμμάτων καί τήν θεωρία τῶν γραμματισμένων .

Σημ:Τήν συγκεκριμένη ζωγραφιά τήν ζωγράφισα πολύ αὐθόρμητα πάνω σέ μία χαρτοσακκοὐλα , γι' αὐτό ἔχει σπασίματα καί γυαλίζει.Συγχωρεῖστε με. Μοῦ ἄρεσε ὅμως αὐτό τό αὐθόρμητο καί θά πρέπει νά ἐξοικειωνόμαστε μέ τήν ἔννοια τῆς ἀνακύκλωσης , ὅτι μποροῦμε νά πιάσουμε ἕνα σκουπίδι , κάτι παραπεταμένο , ἕνα χαρτί , ἕνα λιθάρι καί νά τό κάνουμε μάλαμα.